Home Over ons Nieuws Agenda Glas/Fjoezzz Activiteiten Aanmelden Contact Links Nationaal Glasmuseum
       
  Activiteiten introductie
   
  Bernardine de Neeveprijs
   
    Archief Bernardiene de Neeveprijs
   
  Lustrumvieringen
   
  Winkel
   
  Vraag en aanbod
   
  Ledenobjecten
   
  Atelierbezoek
   
  Incidentele activiteiten
   
   
   
 
Inschrijving verlengt: Inzendingen moeten uiterlijk 1 juli 2020 om 23.00 uur binnen zijn
 
Bernardine de Neeve-prijs 2020-2021
Ambacht als aanjager van vernieuwing
 
In 2021 wordt voor de negende maal de Bernardine de Neeve-prijs uitgereikt. Een stimulans voor glaskunstenaars die de grens opzoeken tussen kunst, ambacht en design.EE
Door Han de Kluijver
 
Glas is een geweldig magisch materiaal. Het kan transparant zijn, doorschijnend of ondoorzichtig. Het reflecteert, creëert licht en schaduw. Glas kan een essentieel onderdeel zijn van architectuur, beeldhouwkunst, multimedia, installatiekunst of performancekunst.
De nog altijd onvoorspelbare manier waarop glas zich gedraagt tijdens de uitvoering, is specifiek voor het medium. Kunstenaars voelen zich aangetrokken door het contrasterende gevoel dat glas kan oproepen. Glas biedt oneindig veel mogelijkheden om vorm, licht, textuur en ruimte te onderzoeken. Op conceptueel niveau kan glas een maatschappelijke boodschap overdragen, of heel persoonlijke gevoelens verbeelden.
De mogelijkheden van glas lijken schier eindeloos. Toch is de teneur in de huidige discussies over de toekomst van glaskunst vaak negatief: jonge kunstenaars zouden het ambacht niet meer leren,
 
het aantal opleidingsmogelijkheden zou teruglopen, net als het aantal galeries en musea dat glaskunst tentoonstelt. Misschien is het tijd voor meer aandacht voor de Nederlandse glaskunst: we hebben immers een rijke traditie die ook nieuwe generaties kan inspireren.
Denk aan de recente restauratie van de Copier-ramen in het voormalige ABN AMRO-kantoor aan de Rotterdamse Coolsingel, nu het onderkomen van boekhandel Donner. De oplevering van het gerenoveerde gebouw, eind 2019, ging gepaard met een bescheiden Copier-tentoonstelling. Museum JAN (voorheen Jan van der Togt) in Amstelveen heeft een mooie verzameling glaskunst en trok vorig jaar een recordaantal bezoekers.

Noodzaak voor vernieuwing

De productie van glas en vooral het blazen ervan, is een relatief duur proces en sterk afhankelijk van schaarser wordend zand en van fossiele brandstoffen. Hoewel er kritische vragen zijn te stellen over de toekomst van het glas als een artistiek medium, blijven de optische kwaliteiten van glas uniek en glas is honderd procent recyclebaar. Dat zou goed nieuws moeten zijn.
Naarmate de 21e eeuw zich verder ontvouwt, is het van cruciaal belang om een nieuw publiek te verleiden, door progressie te tonen op een intellectueel en visueel overtuigende manier. Ook de discussie om het ambacht naar een nieuw niveau te tillen en het imago van vakmanschap te verrijken, vraagt om de producten te 'herdefiniëren'.
Hoe zou dat kunnen? De sleutel zou wel eens kunnen liggen bij het ambacht. Als het ambacht wordt beschouwd als een onderdeel van de culturele en creatieve industrie, wordt design een belangrijk element om het ambacht op te waarderen. Ook in de ambachtelijke sector is de vraag naar goed ontworpen ambachtelijke producten van fundamenteel belang om het behoud en de valorisatie (waardebepaling) ervan te garanderen.
In de ambachtelijke cultuur zal ook rekening moeten worden gehouden met de vraagzijde en er zal gezocht moeten worden naar een manier waarop de smaak van potentiële consumenten kan worden ontwikkeld. Een positief aspect is dat de belangstelling voor het ambacht een ideaal moment kan zijn om vooruitgang te boeken in het kader van duurzaamheid en bij het ontwikkelen van nieuwe productie- en consumptiemodellen, die gericht zijn op het verminderen van de verspilling en de ontwikkeling van een circulaire economie. Ambachtelijke produkten worden immers vaak naar de wens van de klant gemaakt, in tegenstelling tot massaprodukten die meestal wegwerpartikelen zijn. Ook kan er door deze kleinschaligheid meer rekening worden gehouden met specifiek (duurzaam) materiaalgebruik.
Het ambacht kan een ideaal instrument zijn binnen dit nieuwe economische model. Internationale instanties, lokale instellingen, universiteiten, enz hebben al aandacht gevraagd voor het vakmanschap. Ook musea hebben in het verleden al verschillende tentoonstellingen georganiseerd om “de rol van het maken in ons leven” te vieren (V&A, 2011) of “om de discussie over het ambacht naar een ander niveau te tillen en het imago van het vakmanschap te verrijken” (museum Boijmans van Beuningen, 2013).

De prijs

De Bernardine de Neeveprijs* van de Vereniging van Vrienden van Modern Glas (VVMG) kan dan ook een uitstekende gelegenheid zijn om deze discussie te voeden en om te laten zien wat glaskunstenaars vandaag de dag inspireert en beweegt om met glas te werken.

 
De kunstenaars worden daarom gevraagd werk in te sturen dat kan bijdragen aan de ontwikkeling van glas als artistiek expressiemedium, dat krachtig en nieuw is, en de grenzen opzoekt tussen kunst, ambacht en design. In het beste en meest interessante werk zal het concept perfect afgestemd zijn op de formele aspecten van het werk en de mogelijkheden van het medium. De prijs bevordert het medium glas binnen de beeldende kunst- en designwereld en kan in de discussie een belangrijke rol spelen. De prijs is voor de kunstenaars zelf een mogelijkheid om ideeën te testen die al een tijdje ontkiemen, of om een nieuwe lijn van conceptueel onderzoek verder uit te werken. De prijs brengt ontwerpers ook bij elkaar en geeft de ruimte om dialogen aan te gaan en netwerken uit te breiden. Daarnaast biedt het de genomineerden een validatie van hun werk, diezelfs de meest beroemde ontwerper waardeert.

De procedure
 
Belangstellende kunstenaars, ongeacht leeftijd, kunnen een fotoselectie van maximaal acht werken opsturen, voorzien van een beschrijving, een cv en een motivatie waarom voor het materiaal glas is gekozen. Adresseer de inzending aan de secretaris van de Bernardine de Neeveprijs: Piet Augustijn, pietaugustijn@hetnet.nl.
Zet in de bestandsnaam van ALLE foto’s je eigen naam + de titel van het werk. Het materiaal bij voorkeur verzenden met WeTransfer. De complete inzending moet uiterlijk 1 juni 2020 om 23.00 uur binnen zijn.
De jury selecteert 8 tot 10 kunstenaars, afhankelijk van het aantal inzendingen. De geselecteerde kunstenaars krijgen zo spoedig mogelijk bericht en stellen hun werk tijdens de glas- en keramiekbeurs in Leerdam op 6, 7 en 8 november 2020 tentoon. Tijdens deze tentoonstelling kiest dezelfde jury maximaal drie genomineerden om nieuw werk te maken voor de definitieve keuze. De genomineerden krijgen ieder een bijdrage van € 2000,- voor het maken van dat werk.
In september 2021 presenteren de genomineerden zich met dit nieuwe werk, aangevuld met oudere werken, in Museum JAN in Amstelveen. Tijdens die tentoonstelling wijst de jury de winnaar van de Bernardine de Neeve-prijs 2021 aan. De winnaar ontvangt een cheque van € 5000,-.
 

Selectie, nominaties en prijsuitreiking worden in het magazine Glas gepubliceerd.

 
Helaas zullen dit keer niet alle inzendingen worden geselecteerd voor deelname aan de prijs. Mijn advies aan degenen die niet geselecteerd zijn, is, om het niet persoonlijk op te vatten, maar door te gaan met het maken van jullie eigen werk, blijven zoeken naar mogelijkheden, en als dat niet lukt, jullie eigen mogelijkheden creëren.
Uiteindelijk kan er maar één winnaar zijn.
*De Bernardine de Neeve-prijs is in het leven geroepen door de Vereniging van Vrienden van Modern Glas en is een eerbetoon aan de eerste hoofdconservator kunstnijverheid van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, mevrouw Bernardine de Neeve (1915-1996). Zij was vanaf de late jaren vijftig conservator kunstnijverheid van het genoemde museum en uit hoofde van die functie verantwoordelijk voor het verzamelbeleid. Al snel legde zij zich niet alleen toe op de traditionele antieke en historische gebruiksvoorwerpen, maar vanaf 1960 richtte zij haar aandacht vooral op de eigentijdse kunstnijverheid. In 1986 was De Neeve een van de grondleggers van de Vereniging van Vrienden van Modern Glas.
De prijs is in 1990 in het leven geroepen ten behoeve van de artistieke ontwikkeling van glaskunstenaars uit Nederland en België. De prijs wordt in 2021 uitgereikt aan een kunstenaar die een vernieuwende en verrassende kijk heeft op glas en dit op artistieke grondslag promoot, waarbij glas als beeldend materiaal een essentieel onderdeel vormt in het gehele oeuvre.
Belangrijke criteria voor de jury zijn diversiteit in uitingswijzen en technieken en het stimuleren van kunstenaars die nieuwe wegen willen inslaan.

 
Criteria
De jury zal een lastige taak krijgen om een gedegen oordeel te vellen over de artistieke waarde van de ingezonden werken. Is het werk goed gemaakt en heeft het een sterk visueel of emotioneel karakter? Welke impact heeft het werk? Originaliteit en innovatie zijn zeer belangrijk. Heeft de kunstenaar een innovatieve techniek gebruikt; is het werk visueel origineel; maar ook: zijn de boodschap en het concept van het werk relevant en origineel?

Het is onvermijdelijk dat veel kunstenaars vandaag de dag door dezelfde omgeving worden geïnformeerd, door dezelfde bronnen en de tijdgeest. Hun werk kan oppervlakkige overeenkomsten vertonen, maar het kan nog steeds origineel zijn in concept.

De jury
De inzendingen worden begin juli beoordeeld onder voorzitterschap van Han de Kluijver (architect, glaskunstenaar), door een jury die verder bestaat uit:
• Christine Vanoppen (docent glaskunst Academie Berchem en glaskunstenaar);
• Anne Vanlatum (artistiek directeur MusVerre, Frankrijk);
• Sue Schiepers (kunsthistorica en galeriehoudster);
• Tomas Hilleband (kunstenaar /conservator en projectleider tentoonstellingen Museum JAN);
• Jens Pfeifer (kunstenaar en hoofd glasafdeling Gerrit Rietveld Akademie);
• Hein van de Water (gastdocent en kunstenaar).
De Secretaris van de jury is Piet Augustijn (eindredacteur Glas).
Christine Vanoppen (1962) studeerde Beeldende Kunsten aan het Sint-Lucasinstituut in Hasselt (BE) en vervolgens Monumentale Kunsten aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen (BE). Tijdens deze opleiding koos ze voor de specialisatie van vlakglas en glasramen. Deze keuze werd ingegeven door het feit dat ze opgroeide in een aannemersfamilie, waardoor het architecturale en monumentale van begin af aan haar interesse had. Door het werken met glasramen raakte ze meer en meer geïnteresseerd om ook vrij werk in glas te maken. Ze begon te experimenteren en volgde verschillende aanvullende opleidingen, waaronder de opleiding glaskunst aan het Instituut voor Kunstambachten te Mechelen, onder leiding van Miloslava Svoboda en Koen Vanderstukken. Daarnaast nam ze deel aan workshops voor specifieke technieken zoals glasblazen, casting, emaille en zeefdruk op glas. Naast haar werk in haar glasstudio is ze ook docent aan de afdeling Glaskunst aan de Academie voor Beeldende Kunsten van Berchem (Antwerpen) (BE).
Anne Vanlatum (1966) volgde de opleiding Kunstgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Gent. Daarna heeft ze in Parijs verder gestudeerd aan de EAC (Kunstmanagement). Haar passie voor glas bracht haar ertoe om stages te lopen in Parijse galeries, waardoor ze de kunst van hedendaags glas kon ontdekken, wat haar specialiteit werd. In 1991 begon ze als assistente van de Lalique-tentoonstelling in het Musée des arts Décoratifs in Parijs en daarna werd ze aangesteld als documentaliste van het Centre du Verre. In december 1997 nam Anne Vanlatum de leiding over van het glasmuseum in Sars-Poteries, waar ze sinds meer dan 20 jaar talrijke tentoonstellingen organiseert, een actief acquisitiebeleid voert, maar ook internationale kunstenaars uitnodigt voor residenties, demonstraties of workshops.
   

 
Sue Schiepers (1973) is kunsthistorica. Ze maakte gedurende zes jaar tentoonstellingen in opdracht van het Kunstforum Würth in Turnhout. Haar fascinatie voor glaskunst is eigenlijk op toevallige wijze ontstaan, tijdens het samenstellen van de glastentoonstelling ‘Breekbaar’. De glasmicrobe heeft haar sindsdien niet meer losgelaten. Momenteel heeft Sue Schiepers haar eigen kunstgalerie gespecialiseerd in hedendaags glas in Hasselt. Hiernaast werkt ze ook als onafhankelijke curator.
Jens Pfeifer (1963) is kunstenaar en hoofd glasafdeling van de Gerrit Rietveld Academie. Zijn oeuvre bestaat uit sculpturen, tekeningen en fotografie. Zijn interesse ligt in de paradox of vreemde verhouding die we met onze omgeving hebben. In zijn werken onderzoekt en benadert hij de visuele vormen van culturele identiteit. Met een consistente nieuwsgierigheid naar de materialiteit van dingen, gebruikt hij glas, staal, plastic, inkt en papier of een camera om zijn artistieke verhaal uit te drukken.
Jens Pfeifer is opgeleid in Londen en Amsterdam, waar hij momenteel de functie van afdelingshoofd vervult bij The Large Glass Department van de Gerrit Rietveld Academie. In 2014 was hij mede-initiatiefnemer van het tijdelijke masterprogramma Material Utopias voor het Sandberg Instituut. Hij initieerde en coördineerde 'The Glass Virus, Think Tank voor educatieve strategieën en perspectieven' in 2013. Sindsdien is hij sterk betrokken bij de organisatie van een Europees platform voor glaskunst.
Zijn onderwijservaring omvat academies en workshops in ondermeer Tsjechië, Duitsland, Denemarken, Groot-Brittannië, Litouwen, China en Turkije.
Hein van de Water (1954) werkt sinds halverwege de jaren tachtig als autonoom kunstenaar en ambachtsman met koud, warm en heet glas. Hij nam deel aan diverse glassymposia en exposities. Daarnaast voerde hij ontwerpen uit voor architecten designers en kunstenaars. Sinds begin jaren negentig is hij workshopleider, gastdocent en examinator op verschillende kunstacademies in Nederland en Fachhochschulen in Duitsland.
Tomas Hillebrand (1977) is conservator en projectleider van de tentoonstelling in Museum JAN in Amstelveen. Tomas heeft van 1997-2002 de Rietveld Academie gedaan en is ook werkzaam als kunstenaar.
  Piet Augustijn (1948) was van 1995 tot 2013 conservator hedendaagse kunst van het Gorcums Museum in Gorinchem. Hij is eindredacteur van het tijdschrift Fjoezzz en hoofdredacteur van KLEI keramiek magazine. Daarnaast schrijft hij voor BEELDEN Magazine en heeft hij incidentele publicaties. Ook is hij tentoonstellingsmaker en curator van uiteenlopende tentoonstellingen in verschillende disciplines.
Han de Kluijver (1950). "Na het afronden van de Akademie van Beeldende Kunst halverwege de jaren zeventig, ben ik architectuur en stedenbouw gaan studeren. In 1983 startte ik mijn eigen bureau HDK architecten bna bni bnsp. Inmiddels is de leiding van het bureau door iemand anders overgenomen. Ik mag voor de derde maal voorzitter zijn van Bernardine de Neeveprijs (2015 uitreiking DordtYart en 2018 bij Museum Jan van der Togt).